ശലഭോദ്യാനം
ചിത്രശലഭങ്ങളെ നമ്മുടെ പരിസരങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിനും, വരും തലമുറയ്ക്ക് കൈമാറുന്നതിനുമുള്ള മാർഗ്ഗമാണ് “ശലഭോദ്യാനങ്ങൾ”(Butterfly garden) പൂന്തോട്ട നിർമാണത്തിൽ പുതിയ ഒരു വഴിത്തിരിവാകുകയാണ് ശലഭോദ്യാനങ്ങളും, ബയോ പാർക്കുകളും. തനത് ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ ആസ്വദിക്കുന്നതിനും, സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഉദ്യമമാണ് ചിത്രശലഭ ഉദ്യാനങ്ങൾ. ചെടികൾക്കും, പൂക്കൾക്കും പുറമെ വ്യത്യസ്ഥ വർണങ്ങളിൽ പാറിക്കളിക്കുന്ന പൂമ്പാറ്റകളും, തുമ്പികളും, പക്ഷികളുമുള്ള ഉദ്യാനങ്ങളാണ് ഇന്നത്തെ ട്രെൻഡ്.
ചിത്രശലഭങ്ങളെ പറ്റി
ചിത്രശലഭങ്ങൾ ലെപ്പിഡോപ്റ്റിറ (Leptidoptera) എന്ന ഗോത്ര വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. ലോകത്താകമാനം ഏകദേശം ഇരുപത്തിനായിരത്തോളവും ഇന്ത്യയിൽ ആയിരത്തഞ്ഞൂറും ചിത്രശലഭങ്ങൾ കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഉഷ്ണമേഖല മഴക്കാടുകളിലാണ് ഇവ ഏറ്റവും അധികം കാണപ്പെടുന്നത്.
ചിത്രശലഭങ്ങളെ കൂടാതെ നിശാശലഭങ്ങങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിത്രശലഭങ്ങൾ പകൽ സമയത്തും, നിശാശലഭങ്ങൾ രാത്രി സമയത്തും പാറി നടക്കുന്നവയാണ്. ചിത്രശലഭങ്ങളെ നിശാശലഭങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർത്തിരിച്ചറിയാനുള്ള എളുപ്പമാർഗ്ഗം അഗ്ര ഭാഗം വീർത്ത അവയുടെ സ്പർശനിയാണ്.
നമ്മുടെ പൂമ്പാറ്റകൾ
കേരളത്തിൽ ഏകദേശം 330 ചിത്രശലഭങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ പലതും മുൻകാലങ്ങളിൽ നമ്മുടെ നാട്ടിൽ സുലഭമായിരുന്നു. വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായി പ്രകൃതിദത്തമായ ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ് പലയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളുടെയും നിലനിൽപ്പിനെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചത്.
പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വന പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഭൂരിഭാഗം ചിത്രശലഭങ്ങളും കണ്ടുവരുന്നത്.
ആശയവും ലക്ഷ്യവും
വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളെ അവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ ആവാസ വ്യവസ്ഥയും പാരിസ്ഥിക ഘടനകളും നൽകി പരിപാലിക്കുക എന്നതാണ് ശലഭോദ്യാനത്തിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ജീവജാലങ്ങളെ പരിപാലിക്കാനും, ജൈവ വൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തെ പറ്റി ജനങ്ങളെ ബോധാന്മാരാക്കാനും ഇത്തരം ഉദ്യാനങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു.
എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം?
ശലഭോദ്യാനം ഒരുക്കുന്നതിന് ആദ്യം വേണ്ടത് അതത് പ്രദേശത്ത് വരുന്ന ചിത്രശലഭങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള അറിവാണ്. ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ വൈവിധ്യം അതത് പ്രദേശത്തിന്റെ ജൈവ വൈവിധ്യത്തെയും പാരിസ്ഥിക ഘടനയെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളാണുള്ളത്.
- ‘പ്രത്യേക ഭക്ഷ്യ സസ്യങ്ങളുടെ ഇല ഭക്ഷിക്കുന്ന പുഴു (Caterpillar).’
- വിവിധയിനം സസ്യങ്ങളുടെ പൂക്കളിൽ നിന്ന് തേൻ നുകർന്ന് ജീവിക്കുന്ന ചിത്രശലഭം.
പെൺശലഭങ്ങൾ അനുയോജ്യമായ ഭക്ഷ്യ സസ്യങ്ങളുടെ ഇലകളിലാണ് മുട്ടയിടാറുള്ളത്. ഇവയെ “ആതിഥേയ സസ്യം അഥവാ Larval host plant” എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പൂക്കളും പൂക്കളിൽ തേനുണ്ടായത് കൊണ്ടും കാര്യമില്ല. അവയിൽ പൂമ്പാറ്റകൾ മുട്ടയിടാറില്ല. പൂമ്പാറ്റകളെ സ്ഥിരമായി പൂന്തോട്ടത്തിൽ നില നിർത്തണമെങ്കിൽ അവയ്ക്ക് മുട്ടയിടാനുള്ള ആതിഥേയ സസ്യങ്ങളും തോട്ടത്തിൽ നട്ട് പരിപാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം തോട്ടത്തിൽ എത്തുന്ന പൂമ്പാറ്റകൾക്ക് മുട്ടയിടുന്നതിനും പുഴു ദശയിലും തുടർന്ന് പൂമ്പാറ്റയായും ജീവിക്കാനുള്ള ഭക്ഷ്യ സസ്യങ്ങൾ തോട്ടത്തിൽ ലഭ്യമായിരിക്കണം.
അനുയോജ്യമായ ഭക്ഷ്യ സസ്യങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ ഘടകങ്ങൾ, ആവാസ വ്യവസ്ഥാ ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ശലഭോദ്യാന
നിർമ്മിതിയിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.
ശലഭോദ്യാനം ഒരുക്കുന്നതിന് ആദ്യമായി ചെയ്യേണ്ടത് സ്ഥലത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഒരു പ്ലാൻ ഉണ്ടാക്കുകയെന്നതാണ്.
ഉദ്യാനത്തിലൂടെ നടന്ന് ചിത്രശലഭങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുവാനായി ഒരു നടപ്പാത (Track path) നിർമ്മിക്കുകയും, ഈ പാതയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി വിവിധ ആവാസ വ്യവസ്ഥകളെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് കൊണ്ട് ഉദ്യാനവും ഒരുക്കണം.
ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ
സൂര്യപ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന തുറസ്സായ പ്രദേശങ്ങൾ, തണൽ ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ, ചതുപ്പ് സ്ഥലങ്ങൾ, വള്ളിപ്പടർപ്പുകൾ, വൻ വൃക്ഷങ്ങൾ, മുളങ്കാടുകൾ തുടങ്ങിയ ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ പല ചിത്രശലഭങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമാണ്. ഓരോ ഇനം ശലഭത്തിനും അനുയോജ്യമായ ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ ഒരുക്കുക വഴി വിവിധയിനം ചിത്രശലഭങ്ങളെ ഉദ്യാനത്തിൽ നില നിർത്താം.
കാലാവസ്ഥാ ഘടകങ്ങൾ
അനുയോജ്യമായ കാലാവസ്ഥ ഘടകങ്ങൾ ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേഷികമാണ്. സാധാരണയായി 20 – 25 ഡിഗ്രി സെന്റിഗ്രേഡ് വരെ അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവും 85% ന് മുകളിൽ ആപേക്ഷിക സാന്ദ്രതയുമാണ് മിക്ക ശലഭങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യം. ജൂൺ മുതൽ ഡിസംബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങൾ ശലഭങ്ങൾക്ക് വളരെ അനുകൂലമാണ്. വേനൽ കാലത്ത് പല ചിത്രശലഭങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഉയർന്ന ഊഷ്മാവ് താങ്ങാൻ കഴിയുന്ന ചിത്രശലഭങ്ങൾ ഈ സമയത്ത് സുലഭമായി കാണാനാകും.
ചിത്രശലഭോദ്യാനത്തിലെ ഊഷ്മാവും, ബാഷ്പ സാന്ദ്രതയും ക്രമീകരിക്കുക വഴി വേനൽ കാലത്തും ശലഭങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കാം.
ഇതിനായി ചിത്രശലഭോദ്യാനത്തിൽ അരുവികളും, കുളങ്ങളും, സ്പ്രിംഗ്ളറുകൾ സ്ഥാപിക്കാം.
മഡ്പഡ്ലിങ്ങ് (Mud-puddling)
ജീവികളുടെ ആരോഗ്യത്തിനും, പ്രവർത്തന ക്ഷമതയ്ക്കും ആവിശ്യമായ ഒരു ഘടകമാണ് ഉപ്പ് (Sodium). ഇത് സസ്യങ്ങളിൽ വളരെ കുറച്ചേയുള്ളു; ആയതിനാൽ സസ്യങ്ങളെ ഭക്ഷണമാക്കുന്ന ചിത്രശലഭങ്ങൾക്ക് ആഹാരത്തിലെ സോഡിയത്തിന്റെ കുറവ് നികത്താൻ അധികം സോഡിയം ആവശ്യമായി വരുന്നു.
നനഞ്ഞ മണ്ണിൽ നിന്നും, ചെളിയിൽ നിന്നും വിയർത്തിരിക്കുന്ന മനുഷ്യ ശരീരത്തിൽ നിന്നും, കാഷ്ടത്തിൽ നിന്നും സോഡിയം, അമിനോ ആസിഡ് ഊറ്റിയെടുക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയെ മഡ്പഡ്ലിങ്ങ് (Mud-puddling) എന്ന് പറയുന്നു.
ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ജീവിതചക്രം
മുട്ട (Butterfly egg)
പ്രത്യേക ആതിഥേയ സസ്യത്തിന്റെ (Larval host plant) ഇലകളിൽ പെൺ ശലഭങ്ങൾ ഒറ്റയായോ, കൂട്ടമായോ മുട്ടയിടുന്നു. ഈ ഇലകളെയാണ് പിന്നീട് പുഴുക്കൾ ഭക്ഷണമാക്കുന്നത്. മുട്ടകൾ പല ആകൃതിയിലും നിറത്തിലുമുള്ളവയാണ്. ഇലയുടെ അടിഭാഗത്താണ് സാധാരണയായി ചിത്രശലഭങ്ങൾ മുട്ടയിടാറുള്ളത്. ഇത് വഴി മുട്ടകൾ പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽ നിന്നും ഇരപിടിയന്മാരിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. മൂന്ന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം മുട്ട വിരിഞ്ഞ് ചെറിയ പുഴുക്കൾ പുറത്ത് വരുന്നു. പുറത്ത് വരുന്ന പുഴു ആദ്യം മുട്ടയുടെ പുറന്തോട് തന്നെ ഭക്ഷണമാക്കുന്നു.
പുഴു (Butterfly larva)
ശലഭ പുഴുക്കൾ പല നിറത്തിലും ആകൃതിയിലും കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് ചിത്രശലഭങ്ങളെ അവയുടെ പ്രകൃത്യാലുള്ള ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു. പുഴുക്കൾ തീറ്റ പ്രിയരും വളരെ വേഗത്തിൽ വളരുന്നവയുമാണ്.
പലയിനം പുഴുക്കൾക്കും അപകട സൂചന നൽകുന്ന നിറങ്ങൾ, കനമുള്ള രോമ കവചം, മുള്ളുകൾ എന്നിവയും ശരീരത്തിലെ വിഷത്തിന്റെ അംശവും സ്വയരക്ഷക്ക് സഹായകമാകുന്നു. 10 – 14 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ പുഴു വളർച്ച പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നീടത് പ്യൂപ്പ ദശയിൽ സമാധിയിരിക്കുന്നു.
സമാധി (Butterfly pupa)
പുഴുവിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ് പ്യൂപ്പ. പ്യൂപ്പയ്ക്ക് ചലിക്കാനുള്ള അവയവങ്ങൾ ഇല്ല. പ്യൂപ്പ അണ്ഡാകൃതിയിലോ, ഗോളാകൃതിയിലോ കാണപ്പെടുകയും കട്ടിയുള്ള ആവരണത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ചിത്രശലഭത്തിന്റെ അവയവങ്ങളായ ചിറകുകൾ, കാലുകൾ, തേൻ കുടിക്കാനുള്ള തുമ്പിക്കൈ എന്നിവ പ്യൂപ്പ ദശയിലാണ് വികാസം പ്രാപിച്ചു വരുന്നത്. പ്യൂപ്പ ശത്രുക്കളുടെ കണ്ണിൽ നിന്ന് മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നേർത്ത നൂലിൽ കമ്പുകളിലോ, ഇലകളിലോ അത് തൂങ്ങി കിടക്കുന്നു. അഞ്ചു മുതൽ ഏഴു ദിവസം വരെയാണ് പ്യൂപ്പ ദശ. പ്യൂപ്പയുടെ വളർച്ച പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കവചം പൊട്ടിച്ച് പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തിയ ചിത്രശലഭം പുറത്തു വരുന്നു.
ചിത്രശലഭം (Butterfly)
പ്യൂപ്പയിൽ നിന്നും ചിത്രശലഭം പുറത്തു വരാൻ വളരെ കുറച്ച് സമയം മതി. വിരിഞ്ഞയുടനെ ചിത്രശലഭത്തിന്റെ ശരീരം പ്യൂപ്പക്കുള്ളിലെ ദ്രാവകത്തിൽ നനഞ്ഞിരിക്കും. ചിത്രശലഭം പ്യൂപ്പയിൽ നിന്നും പുറത്തു വന്ന് അതിന്റെ ചിറകുകൾ കുടയുന്നു. തന്റെ നനഞ്ഞ ചിറകുകൾ വിടർത്തിയുണക്കി പറന്നു പോകാൻ ഇവ ഏകദേശം ഒന്നൊന്നര മണിക്കൂർ എടുക്കുന്നു.
ചിത്രശലഭോദ്യാനങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പ്രയോജനങ്ങൾ
പ്രകൃതിയിലെ താഴത്തെ ശ്രേണിയിലുള്ള സസ്യഭുക്കാണ് (Primary herbiverse)ചിത്രശലഭങ്ങൾ. സസ്യങ്ങൾ സൂര്യനിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഊർജ്ജം ഉപയോഗിച്ച് ഇലകളിൽ ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നു. ശലഭപ്പുഴുക്കൾ സസ്യങ്ങളുടെ ഇലകൾ ഭക്ഷിക്കുകയും അതു വഴി ഇലകളിലുള്ള ഊർജ്ജം ആർജ്ജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഊർജ്ജം പരിസ്ഥിതിയിലെ ഉയർന്ന ജീവികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്നതിൽ ശലഭങ്ങൾ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു; കാരണം ചിത്രശലഭങ്ങളും, പൂമ്പാറ്റ പുഴുക്കളും പ്രകൃതിയിലെ ഉയർന്ന ശ്രേണിയിലുള്ള ഉഭയ ജീവികൾ, ഉരഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ എന്നിവയുടെ പ്രധാന ആഹാരമാണ്. പ്രകൃതിയിലെ ഊർജ്ജ കൈമാറ്റത്തിലും(Nutrient cycling) ഭക്ഷ്യ ശൃംഖല(Food web)യിലെ ഒരു സുപ്രധാന കണ്ണിയായും ചിത്രശലഭങ്ങൾ വർത്തിക്കുന്നു. കൂടാതെ നിരവധി സസ്യങ്ങളിൽ പരാഗണം നടത്തുന്ന ഇവ ഇതു വഴി ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയിലും സസ്യങ്ങളുടെ പ്രജനനത്തിനും പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
വരുമാന മാർഗ്ഗം
വിനോദ സഞ്ചാരം, ഇക്കോ ടൂറിസം മേഖലകളിൽ ചിത്രശലഭോദ്യാനങ്ങൾ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളാണ്. സന്ദർശകരിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തിന് പുറമെ പുഷ്പ സസ്യ കൃഷിയും നഴ്സറിയും നടത്തുന്നവർക്ക് ഇത്തരത്തിലുള്ള ഉദ്യാനങ്ങൾ നല്ല വരുമാന മാർഗ്ഗമാണ്.
ചിത്രശലഭങ്ങൾ പ്രകൃതിയിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജീവികളിൽ ഏറ്റവും മനോഹരമാണ്. ചിത്രശലഭോദ്യാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക വഴി പ്രകൃതിയെ നിരീക്ഷിക്കുവാനും, മനസ്സിലാക്കുവാനും, ചിത്രശലഭങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന മറ്റ് ജീവജാലങ്ങളെയും അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അജീവിയ ഘടകങ്ങളെയും മനസ്സിലാക്കുവാനും സാധിക്കുന്നു. ചിത്രശലഭോദ്യാനം നിർമ്മിക്കുക വഴി അതാതു
പ്രദേശത്തെ ജൈവവൈവിധ്യം സമ്പന്നമാക്കുന്നതിനും, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെ കുറിച്ച് പൊതു ജനങ്ങളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നതിനും ഇവ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
പ്രകൃതിയേയും ജൈവ വൈവിധ്യത്തെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ചെറിയ ചുവടുവെപ്പായി ശലഭോദ്യാന നിർമ്മിതിയെ കണക്കാക്കാവുന്നതാണ്.
